Dowody podzielności to jeden z najtrudniejszych tematów na maturze rozszerzonej — zadanie z maja 2018 ma poziom wykonania zaledwie 4%. W tym odcinku przechodzę przez sposoby, które sprawdzają się na maturze: rozkład na czynniki, reszty z dzielenia, iloczyn kolejnych liczb i dowód nie wprost. Do tego wprowadzam kongruencje — spoza podstawy programowej — które skracają takie dowody do kilku linijek, a na koniec biorę na warsztat liczby pierwsze.
Odcinek 6 50 min 5 zadań CKE bezpłatnie
Co znajdziesz w odcinku
-
Szkolne sposoby na podzielność
Od czego zacząć dowód podzielności liczb: rozkład na czynniki (czerwiec 2019), reszty z dzielenia przez 2 i przez 3 (maj 2018), k6 − 2k4 + k2 podzielne przez 36 (maj 2011) i iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych, który dzieli się przez 6. Ze zbioru zadań CKE: suma sześcianów podzielna przez 9 i liczba z samych jedynek.
-
Dowód nie wprost
Na czym polega dowód nie wprost — na przykładzie niewymierności √2 — i jakie zadania z podzielności liczb mogą się pojawić na maturze rozszerzonej.
-
Kongruencje, czyli przystawanie modulo
Definicja przystawania modulo i reszty z dzielenia, własności kongruencji — dodawanie, mnożenie i potęgowanie stronami — oraz trzy przykłady: 11 | 102026 − 1, kiedy 3 | 2n + 1 i ostatnia cyfra liczby 72026 jako reszta z dzielenia przez 10. Obok szkolny sposób ze wzorem na an + bn dla nieparzystego n.
-
Liczby pierwsze
Dlaczego dla liczby pierwszej p ≥ 5 liczba p2 − 1 dzieli się przez 24, kiedy 2n − 1 jest liczbą złożoną — ze wzorem na an − bn — liczby Mersenne’a i francuski mnich, od którego wzięły nazwę, oraz liczby pierwsze bliźniacze 2027 i 2029 i otwarty problem, który się z nimi wiąże.
Najczęstsza pułapka: ta sama litera w dwóch rolach. Gdy liczbę nieparzystą k zapisujemy jako k = 2k1 + 1, potrzebna jest nowa litera. Zapis k = 2k + 1 jest błędny — z takiej równości wynika k = −1, a nie dowolna liczba nieparzysta.
Omawiane zadania CKE
- Czerwiec 2019 · zadanie 9 3 pkt
- Maj 2018 · zadanie 8 3 pkt poziom wykonania 4%
- Maj 2011 · zadanie 1 4 pkt
- Zbiór zadań CKE 2022 · zadanie 5 4 pkt
- Zbiór zadań CKE 2022 · zadanie 4 2 pkt
Poprzednia: Dowody algebraiczne Następna: Kombinatoryka Wszystkie lekcje kursu